Sakız Adası'ndaki Osmanlı yapılarının çoğu Sakız şehrinde, birbirine birkaç dakika yürüme mesafesinde duruyor. Ada 1566'da Osmanlı yönetimine geçti ve 1912'ye kadar öyle kaldı. Bu dönemden kalanları görmek için iki yere gitmeniz yeterli: kalenin içi ve kalenin hemen dışındaki Vunaki Meydanı. Kalede 18. yüzyıldan kalma bir hamam, Bayraklı Camii, bugün kilise olan Eski Camii ve Kaptan-ı Derya Kara Ali Paşa'nın mezarının bulunduğu küçük Osmanlı mezarlığı var. Meydanda ise bugün Bizans Müzesi olarak kullanılan Mecidiye Camii ve birkaç Osmanlı çeşmesi bulunuyor.
Yeni yılı adada karşılamak isteyenler için Yılbaşı Özel Sakız Adası Turu – Feribot ile Çeşme Çıkışlı 30 Aralık 2026'da yola çıkıyor ve 31 Aralık'ta Sakız şehir merkezinde yürüyüş turu var.
Sakız ne zaman Osmanlı yönetimindeydi?
Ada 1566'da Piyale Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasıyla alındı. Ondan önce yaklaşık iki yüzyıl Cenevizlilerin elindeydi; kalenin bugünkü görünümünün büyük kısmı da o döneme ait. 1694'te Venedik donanması adayı birkaç aylığına ele geçirdi, Şubat 1695'te ada yeniden Osmanlı'ya döndü. Osmanlı yönetimi 1912'de sona erdi.
Bu yüzden Sakız şehrinde aynı sokakta Ceneviz kapısı, Osmanlı hamamı ve Bizans dönemi kilisesi yan yana görülebiliyor. Yapıların çoğu küçük ve sade. Gezerken bunu akılda tutmak, ne aradığınızı bilmenizi kolaylaştırıyor.
Kalenin içinde neler var?
Kale, limanın kuzey ucunda. Sakız Belediyesi'nin sitesine göre kalenin ana kapısı Porta Maggiore ve kalenin kökeni 10. yüzyıla kadar gidiyor. Kalenin içi hâlâ yaşayan bir mahalle; dar sokaklarda evler, kafeler ve küçük dükkânlar var.
Osmanlı Hamamı
Yunanistan Kültür Bakanlığı'nın tanıtım sayfasına göre hamam 18. yüzyılda, adanın en parlak döneminde yapıldı. 365 metrekarelik alanda on bölümü var ve kalenin en büyük hamamı. Bir zamanlar günün farklı saatlerinde Müslüman kadınlara ve erkeklere hizmet veren bir halk hamamıydı; bir cami ve mezarlıkla birlikte bir külliyenin parçasıydı. Kazı ve restorasyon çalışmalarıyla yapının bölümleri ortaya çıkarıldı. İçeride bulunan eşyalar, Osmanlı döneminde adadaki gündelik hayata dair fikir veriyor. Bugün yıkanmak için değil, gezmek için açık ve zaman zaman müzik, dans ve tiyatro etkinliklerine ev sahipliği yapıyor.
Bayraklı Camii
Kalenin arka tarafına giden yol üzerindeki Bayraklı Camii (Hamidiye Camii olarak da anılıyor), muhtemelen eski bir Ceneviz kilisesinin yerinde duruyor. Bugünkü bina 1891-1892 yıllarından. Artık cami olarak kullanılmıyor.
Eski Camii, bugünkü Aziz Yorgi Kilisesi
Fetihten sonra Piyale Paşa kaledeki bir kiliseyi camiye çevirdi. Yapı 1881 depreminden sonra yeniden inşa edildi ve bugün Aziz Yorgi (Agios Georgios) Kilisesi olarak kullanılıyor. Gezginlerin aktardığına göre avlusunda Osmanlı döneminden kalma bir abdest çeşmesi hâlâ duruyor.
Osmanlı mezarlığı ve Kara Ali Paşa'nın mezarı
Ceneviz döneminden kalma Giustiniani Sarayı'nın birkaç adım ötesinde küçük bir Osmanlı mezarlığı var. Burada Kaptan-ı Derya Nasuhzade Ali Paşa, yaygın adıyla Kara Ali Paşa yatıyor.
Ali Paşa, 18'i 19 Haziran'a bağlayan 1822 gecesi hayatını kaybetti. Donanma Ramazan Bayramı için ışıklandırılmışken Konstantinos Kanaris'in kumandasındaki bir yangın gemisi amiral gemisine yanaştı ve gemi yandı. Paşanın nasıl öldüğüne dair anlatımlar farklı: Avrupa kaynakları kıyıya çıkarıldıktan kısa süre sonra düşen bir direk parçası yüzünden öldüğünü yazıyor, olayın tanığı Vehid Paşa ise geminin cephaneliğinin patladığını anlatıyor. Ali Paşa kaleye defnedildi ve mezarı bugün de orada.
Bu olay, aynı yılın baharında adada yaşanan ağır olayların hemen ardından geldi ve iki tarafın tarih yazımında da farklı yerlerde duruyor. Mezar sade bir taş; ziyaret ederken etrafın bir mahalle olduğunu unutmayın.
Vunaki Meydanı: Mecidiye Camii ve çeşmeler
Kalenin kapısından çıkınca karşınıza Sakız'ın merkez meydanı Vunaki çıkıyor. Sakız Belediyesi'nin sitesine göre meydanın yanındaki eski Osmanlı camii Mecidiye Camii bugün Sakız Bizans Müzesi olarak kullanılıyor. Cami adını Sultan Abdülmecid'den alıyor, 19. yüzyılda yapıldı ve 1912'ye kadar ibadete açıktı. Müzede Bizans, Ceneviz ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergileniyor; avluda Hristiyan ve Bizans dönemi taş eserleri duruyor. Bina 2006-2010 arasında onarım için kapalı kaldı.
Belediye sitesi meydanın yakınında Bayraklı Camii ve Osmaniye Camii'nin de bulunduğunu, meydan çevresinde birkaç Osmanlı çeşmesi olduğunu yazıyor. Meydanda otururken bu çeşmelerden birini görmeniz çok olası.
Yarım günlük yürüyüş rotası
Aşağıdaki sıra, kalenin dışından başlayıp içinde biten bir rota. Mesafeler kısa; acele etmeden yürürseniz birkaç saatte tamamlanıyor.
Yarım günlük yürüyüş rotası| Sıra | Durak | Ne görürsünüz |
|---|---|---|
| 1 | Vunaki Meydanı | Osmanlı çeşmeleri, meydan kafeleri |
| 2 | Mecidiye Camii (Bizans Müzesi) | 19. yüzyıl Osmanlı camii, Bizans, Ceneviz ve Osmanlı dönemi eserleri |
| 3 | Porta Maggiore | Kalenin ana kapısı |
| 4 | Aziz Yorgi Kilisesi (Eski Camii) | Fetihten sonra camiye çevrilen, 1881'den sonra yeniden yapılan bina |
| 5 | Osmanlı mezarlığı | Kara Ali Paşa'nın mezarı, Giustiniani Sarayı'nın yakını |
| 6 | Bayraklı Camii | 1891-1892 tarihli bina |
| 7 | Osmanlı Hamamı | On bölümlü, 365 m² hamam |
Müze ve hamamın açılış saatleri mevsime göre değişebiliyor ve bazı günler kapalı olabiliyor. Gitmeden önce rehberinize ya da otel resepsiyonuna sorun.
Rotaya kitap seven biri varsa meydanın yakınındaki Korais Kütüphanesi'ne de uğrayabilirsiniz. Belediye sitesine göre kütüphanede 135.000 kitaplık bir koleksiyon var. Osmanlı dönemiyle ilgisi yok ama aynı yürüyüşün üzerinde.
Tur programında bu rotaya ne zaman vakit kalır?
Yılbaşı Özel Sakız Adası Turu'nda 31 Aralık'ta Sakız şehir merkezinde yürüyüş turu ve serbest zaman var. Kale ve Vunaki Meydanı bu yürüyüşün doğal parçası. Hangi noktalara girileceğini rehber, o günün açılış saatlerine göre belirliyor. Programın güncel hâli tur sayfalarında.
Adada kendi başınıza dolaşmayı düşünüyorsanız "Sakız Adası'nda Ulaşım: Otobüs, Taksi, Kiralık Araç mı, Tur mu?" yazısı işinize yarar.
Vize ve hazırlık
Bordo pasaportlu Türk vatandaşları Sakız'a kapı vizesi ya da geçerli bir Schengen vizesiyle girebiliyor; yeşil pasaportlular vizesiz gidebiliyor. Sakız tur sayfalarında kapı vizesi bedeli 18 yaş ve üzeri için 100 EUR, 0-17 yaş için 40 EUR olarak yazıyor ve tur fiyatına dahil değil. Kapı vizesi yalnızca giriş yaptığınız adada geçerli. Evrakların tur tarihinden en az 10 gün önce acenteye ulaşması gerekiyor. Ayrıntılar "Sakız Kapıda Vize: Çeşme'den Köy Gezisine Seyahat Planı" yazımızda.
Kalenin sokakları taş döşeli ve yer yer eğimli. Rahat bir ayakkabı ve kış aylarında rüzgâr kesen bir mont yeterli.
Sorularınız için TuraDahil'e 0850 840 55 45 numarasından ya da WhatsApp danışman hattından ulaşabilirsiniz. TuraDahil, Akhisar/Manisa merkezli, TÜRSAB Belge No 18714 ile çalışan bir seyahat acentesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sakız Adası ne kadar süre Osmanlı yönetiminde kaldı?
Ada 1566'da Piyale Paşa komutasındaki donanmayla alındı ve 1912'ye kadar Osmanlı yönetiminde kaldı. 1694-1695'te birkaç ay Venedik'in elinde kaldı.
Sakız'daki Osmanlı hamamı nerede?
Sakız şehrindeki kalenin içinde. 18. yüzyıldan kalma, on bölümlü ve 365 metrekarelik bir yapı. Bugün gezmeye ve kültürel etkinliklere açık; yıkanmak için kullanılmıyor.
Kara Ali Paşa'nın mezarı nerede?
Sakız Kalesi'nin içindeki küçük Osmanlı mezarlığında, Giustiniani Sarayı'nın yakınında. Kaptan-ı Derya Nasuhzade Ali Paşa 1822'de amiral gemisinin yakılmasının ardından hayatını kaybetti ve kaleye defnedildi.
Mecidiye Camii bugün ne olarak kullanılıyor?
Vunaki Meydanı'nın yanındaki Mecidiye Camii bugün Sakız Bizans Müzesi. Bizans, Ceneviz ve Osmanlı dönemlerine ait eserler sergileniyor.
Bu yerleri tur programında görebilir miyim?
Kale ve meydan şehir merkezinde olduğu için yılbaşı turunda 31 Aralık'taki şehir yürüyüşünde görülebiliyor. Müze ve hamamın içine girmek açılış saatlerine bağlı; rehberinize sorun. Bu konu hakkında önceden de bilgi almak istiyorsanız seyahat danışmanına hemen ulaşabilirsiniz.
